Overige toelichting op de geconsolideerde jaarrekening

[27] Dividend

In 2019 heeft de aandeelhoudersvergadering ingestemd met de voorgestelde winstbestemming over het resultaat 2018. Als gevolg hiervan heeft in juni 2019 betaling plaatsgevonden van het dividend en is het restant toegevoegd aan de overige reserves.

in miljoenen euro's

2019

2018

Dividend boekjaar 2017

-

19,1

Dividend boekjaar 2018

5,2

-

   

Aantal gerechtigde gewone aandelen

5.777.247

5.777.247

   

Dividend per aandeel (in euro's)

0,90

3,30

De directie stelt de aandeelhouders voor om geen dividend over het resultaat 2019 op gewone aandelen uit te betalen in 2019 (goedgekeurd door de Raad van Commissarissen op 13 maart 2020).

[28] Verbonden partijen

De aandelen van Vitens worden gehouden door aandeelhouders uit de publieke sector (provincies en gemeenten). Vitens heeft belangen in geassocieerde deelnemingen en joint ventures, waarin ze ofwel invloed van betekenis heeft, maar geen beslissende zeggenschap, ofwel gezamenlijke zeggenschap uitoefent in bedrijfsvoering en financieel beleid. Transacties met deze partijen worden uitgevoerd op arm’s length basis.

VEI B.V.

In 2019 is door de aandeelhouders Vitens (50%) en Evides N.V. (50%) gezamenlijk een bedrag van € 3,8 miljoen (2018:
€ 3,8 miljoen) gestort als bijdrage in de ontwikkelingsactiviteiten van VEI B.V. Daarnaast is door Vitens in 2019 een bedrag van € 1,2 miljoen (2018: € 1,1 miljoen) gefactureerd. Dit betreft uren van Vitens medewerkers die hebben deelgenomen aan projecten van VEI B.V. en kosten als gevolg van afgesloten service level agreements.

Facturatie B.V.

Jaarlijks worden door Facturatie B.V. de afschrijvingskosten doorbelast aan de aandeelhouders Vitens (50%) en Evides N.V. (50%). De afschrijvingskosten voor Vitens bedragen in 2019 € 0,5 miljoen (2018: € 0,5 miljoen). Ultimo 2019 staat bij Vitens nog een bedrag van € 0,2 miljoen (2018: € 0,2 miljoen) op de balans voor door te belasten afschrijvingskosten.

Hieronder een overzicht van de andere verbonden partijen.

Verbonden partij

Vestigingsplaats

Belang (in %)

AquaMinerals B.V.

Rijswijk

23,9

KWH Water B.V.

Nieuwegein

26,4

Ultimo boekjaar bedragen de vorderingen en schulden van verbonden partijen:

In miljoenen euro's

2019

2018

Vorderingen op verbonden partijen

4,7

5,2

Schulden aan verbonden partijen

0,4

0,1

[29] Waterbalans

In miljoenen m3

2019

2018

Totaal te bewerken water

376,5

380,7

Productieverliezen

-10,2

-10,3

Totaal geproduceerd reinwater

366,3

370,4

   

Inkoop reinwater

6,1

6,2

Productie en inkoop

372,4

376,6

   

Verkoop reinwater buiten voorzieningsgebied

-

-

Afgeleverd in voorzieningsgebied

372,4

376,6

   

Distributieverliezen en meetverschillen

-21,9

-24,3

Levering aan klanten

350,5

352,3

   

'Niet In Rekening Gebracht' (NIRG) in %

5,9%

6,5%

Het werkelijk NIRG over 2018 (na facturering van 99,5% van levering aan klanten) is hoger uitgekomen dan gerapporteerd in de jaarrekening 2018 (6,5% vs. 6,3%). Het totaal ingeschatte waterverbruik en vastrecht per ultimo 2018 dat in 2019 zou worden gefactureerd is 0,2% te hoog geweest ten opzichte van de werkelijke facturatie (€ 197,3 miljoen op een totaal van € 197,8 miljoen). Het NIRG over 2019 (45,2% van de levering aan klanten is gefactureerd) is berekend op 5,9%.

Resultaat op afloop balansposten en effect NIRG

2019

2018

2017

2016

2015

Resultaat op afloop balansposten omzet voorgaande jaren (in miljoenen euro's)

-1,2

-0,8

0,2

-0,5

-0,7

Gerapporteerd NIRG in jaarrekening

5,9%

6,3%

6,1%

5,7%

6,1%

Werkelijk NIRG

 

6,5%

6,6%

5,9%

6,3%

[30] Financieel risicomanagement

Beheersing van kapitaal

Het financieel beleid, goedgekeurd op de Aandeelhoudersvergadering van juni 2019, doet recht aan wet- en regelgeving (compliance), aan het belang van de klant en aandeelhouders en dient uitdagend, doch realistisch te zijn voor Vitens. Het belang van continuïteit staat in het financieel beleid bovenaan. De continuïteitsdoelstelling is als volgt geformuleerd: De solvabiliteit is vastgesteld op een eigen vermogen minimaal gelijk aan 35% van het balanstotaal. Deze primaire doelstelling staat centraal bij de beheersing van de financiële risico’s. Ultimo 2019 bedraagt de solvabiliteit 29,2% (2018: 30,2%).

Vitens heeft in haar treasurystatuut opgenomen dat het renterisico niet groter mag zijn dan 25% van de totale vreemdvermogenpositie. Het renterisico is de som van de renteherzieningen (inclusief rente-instrumenten) en hetgeen nodig is aan nieuwe financiering (schuldvernieuwing) in enig jaar.

Vitens heeft met diverse kredietgevers kredietarrangementen afgesloten. In deze arrangementen worden door de kredietgevers voorwaarden (financiële ratio’s) gesteld waaraan Vitens moet voldoen.

In oktober 2017 is de WACC voor de jaren 2018 en 2019 vastgesteld op 3,4%. Voor deze jaren blijft het maximum aan toegestane solvabiliteit op 70%. Voor de jaren 2020 en 2021 is de WACC vastgesteld op 2,75%.

Vitens heeft in 2019 voldaan aan de financiële ratio’s van haar kredietgevers.

Vitens heeft in 2019 een voorlopige WACC behaald van 3,3%. De definitieve WACC wordt vastgesteld middels het Bedrijfsverslag dat voor 1 oktober 2020 aan het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat wordt gerapporteerd. De behaalde WACC is onder de gestelde norm van 3,4%. Als gevolg van ‘de overwinst 2017’ heeft Vitens in lijn met de Drinkwaterwet € 16,2 miljoen gecorrigeerd op het maximaal te behalen bedrijfsresultaat 2019.

Financiële ratio's

Streefwaarden1

2019

2018

2017

2016

2015

Solvabiliteit (eigen vermogen/totaal vermogen)

> 20%

29,2

30,2

30,9

28,1

27,5

Solvabiliteit (garantievermogen/totaal vermogen)

> 25%

30,6

32,3

33,8

31,8

31,9

Leverage ratio

> 7%

13,9

13,1

16,6

12,4

13,8

Interest Coverage ratio (Ebit/(rentelasten en -baten + uitbetaald dividend huidig boekjaar))

> 1,0

1,17

0,87

1,53

1,46

1,70

Debt ratio (Rentedragende verplichtingen (exclusief de achtergestelde leningen)/Ebitda)

< 7,0

6,8

6,6

5,1

5,2

4,9

Weighted Average Cost of Capital (WACC) 2

< 3,4%

3,3%

3,3%

5,0%

4,7%

5,0%

  1. De streefwaarden betreffen de door de kredietgevers gestelde voorwaarden voor de diverse kredietarrangementen.

  2. De WACC wordt een keer per twee jaar vastgesteld, en is voor de jaren 2018 en 2019 vastgesteld op 3,4% (voor de jaren 2016 en 2017: 4,2%). Voor de jaren 2020 en 2021 is de WACC op 2,75% vastgesteld.

Berekeningswijze financiële ratio’s en gebruikte afkortingen

  • Solvabiliteit (eigen vermogen): eigen vermogen x 100% gedeeld door het balanstotaal;

  • Solvabiliteit (garantievermogen): (eigen vermogen + achtergestelde leningen) x 100% gedeeld door het balanstotaal;

  • Leverage: netto operationele kasstroom gedeeld door rentedragende schulden (inclusief de achtergestelde leningen);

  • Ebit: bedrijfsresultaat plus resultaat joint ventures en geassocieerde deelnemingen;

  • Ebitda: EBIT plus afschrijvingen en bijzondere waardeverminderingen;

  • WACC: bedrijfsresultaat drinkwateractiviteiten plus eventuele tariefcompensatie gedeeld door het gemiddelde balanstotaal drinkwateractiviteiten.

Financiële risico’s worden binnen Vitens beheerst door de treasurycommissie die onder toezicht staat van de directie. Belangrijke doelstellingen uit het treasurybeleid zijn het waarborgen van een blijvende toegang tot de kapitaalmarkt, het beheersen van financiële risico’s, het realiseren van zo laag mogelijke kosten en het zekerstellen van voldoende liquiditeit.

Vitens is onderhevig aan de volgende financiële risico’s: marktrisico (inclusief prijsrisico, valutarisico en interestrisico), kredietrisico en liquiditeitsrisico.

Marktrisico

(i) Prijsrisico

Onder prijsrisico wordt verstaan: het risico van waardemutaties als gevolg van veranderingen in marktprijzen.

Reële waarde van financiële activa en verplichtingen

Boekwaarde

 

Reële waarde

 

In miljoenen euro's

2019

2018

2019

2018

Activa

    

Handels- en overige vorderingen

43,1

47,2

43,1

47,2

Langlopende financiële activa

0,1

0,5

-

0,4

     

Verplichtingen

    

Achtergestelde geldleningen

25,2

37,8

25,5

38,3

Langlopende geldleningen

919,8

851,1

1.024,3

936,7

Handelsschulden en overige te betalen posten

75,5

66,3

75,5

66,3

Nog te ontvangen facturen

11,2

8,8

11,2

8,8

Rentedragende verplichtingen

8,7

47,1

8,7

47,1

Kortlopende overige financiële verplichtingen

55,4

53,3

55,4

53,3

In bovenstaande tabel staan de reële waarden van de financiële activa en verplichtingen. De derivaten zijn hierin niet vermeld aangezien deze tegen reële waarde op de balans worden verantwoord.

De reële waarden van de financiële activa en verplichtingen zijn als volgt bepaald:

  1. Handels- en overige vorderingen en vooruitgefactureerde bedragen: gezien de korte doorlooptijd van deze vorderingen is de reële waarde overeenkomstig de boekwaarde;

  2. Langlopende financiële activa: deze post betreft een verstrekte lening ten behoeve van financiering van het wagenpark en hypothecaire leningen aan (oud-) werknemers. De reële waarden hiervan zijn bepaald door het contant maken van de toekomstige kasstromen;

  3. Achtergestelde en langlopende geldleningen: de reële waarden hiervan zijn bepaald door het contant maken van de toekomstige kasstromen tegen de voor Vitens van toepassing zijnde yield rentecurve per 31 december;

  4. Handelsschulden en overige te betalen posten, nog te ontvangen facturen, rentedragende verplichtingen en kortlopende overige financiële verplichtingen: de reële waarde van de genoemde posten is gezien de korte doorlooptijd overeenkomstig de boekwaarde;

  5. Rentedragende verplichtingen: de reële waarde van de rentedragende verplichtingen is overeenkomstig de boekwaarde.

(ii) Valutarisico

Dit betreft het risico dat de waarde van een financieel instrument verandert als gevolg van fluctuaties van valutakoersen. VEI B.V. is een joint venture van Vitens en Evides N.V. en voert projecten uit in ontwikkelingslanden met als doel verbetering van de watervoorziening. VEI B.V. hanteert de euro als functionele valuta. Eventuele koersverschillen worden per transactie berekend en ten gunste/ ten laste gebracht van de winst-en-verliesrekening. Vitens loopt zelf geen valutarisico over haar activiteiten omdat alle bedrijfsactiviteiten plaatsvinden binnen Nederland.

(iii) Interestrisico

In het kader van de normale bedrijfsuitoefening maakt Vitens gebruik van derivaten (interest rate swaps) om renterisico’s te beperken. Het doel van dit beheer is de invloed van veranderingen in rentetarieven op de resultaten te beperken. Derivaten worden gebruikt om de leningenportefeuille te sturen op het gewenste risicoprofiel. Deze instrumenten worden niet gebruikt voor speculatieve of handelsdoeleinden. Vitens heeft in het treasurystatuut opgenomen dat maximaal over 25% van het totaal vreemd vermogen (exclusief achtergestelde geldleningen) renterisico mag worden gelopen. Ultimo 2019 kwam het aldus berekende renterisico uit op 17,6% (2018: 26,3%). Het renterisico is voor een klein deel van de leningenportefeuille onderhevig aan renteschommelingen en de invloed op de rentelasten is beperkt.

Een eventuele stijging/daling van de kortetermijnrente (driemaands Euribor) van honderd basispunten (1%) betekent voor Vitens een stijging/daling van de rentekosten van € 0,7 miljoen op jaarbasis (2018: € 1,4 miljoen). De stijging/daling heeft betrekking op de roll-over-leningen die niet zijn afgedekt door middel van derivaten en het saldo over de rekening-courant.

Een eventuele daling van de rentecurve ten opzichte van 31 december 2019 van honderd basispunten (1%) heeft een negatief effect van € 28,8 miljoen op de waarde van de derivaten. Een eventuele stijging van de rentecurve ten opzichte van 31 december 2019 van honderd basispunten (1%) heeft een positief effect van € 24,9 miljoen op de waarde van de derivaten. Een negatief of positief effect op de waarde van de derivaten resulteert in mutaties in het eigen vermogen.

De rentederivaten zijn gerelateerd aan roll-over-leningen die op termijn aflopen. Voor een hoofdsom van € 220,0 miljoen is de looptijd (tot 2027) van de rentederivaten gelijk aan de looptijd van de roll-over-leningen. Voor een hoofdsom van € 50 miljoen is de looptijd (€ 25 miljoen tot 2042 en € 25 miljoen tot 2043) niet gelijk aan de roll-over-lening. Gezien de aard van de bedrijfsactiviteiten acht Vitens het zeer waarschijnlijk dat ook voor de periode na het aflopen van de huidige roll-over-leningen een financieringsbehoefte zal bestaan en ingevuld zal worden die minimaal gelijk is aan de hoofdsom en looptijd van de gerelateerde rentederivaten.

Onderstaande tabel toont de vervaldatum of, indien eerder, de contractuele renteherzieningsdatum van de leningenportefeuille op 31 december 2019. Dit geeft inzicht in de mate waarin Vitens wordt blootgesteld aan wijzigingen in de hoogte van rentepercentages voor financiële verplichtingen.

Interest risico

Effectief rentepercentage

< 6 maanden

> 6 < 12 maanden

1 - 5 jaar

> 5 jaar

Totaal

In miljoenen euro's

      

Per 31 december 2018

      

Achtergestelde geldleningen

1,95%

-

12,6

25,2

-

37,8

Bullet en lineaire geldleningen

4,11%

0,3

28,7

121,1

318,0

468,1

Roll-over-geldleningen (gekoppeld met 'interest rate swaps', waardoor vastrentende leningen ontstaan)

4,21%

-

25,0

100,0

170,0

295,0

Roll-over-geldleningen

0,00%

-

2,3

9,1

77,2

88,6

Banken (rekening-courant)

eenmaands Euribor

47,1

-

-

-

47,1

Totaal aan financiële verplichtingen

 

47,4

68,6

255,4

565,2

936,6

       

Per 31 december 2019

      

Achtergestelde geldleningen

1,58%

-

12,6

12,6

-

25,2

Bullet en lineaire geldleningen

3,53%

7,1

28,7

85,0

467,6

588,4

Roll-over-geldleningen (gekoppeld met 'interest rate swaps', waardoor vastrentende leningen ontstaan)

4,26%

-

-

150,0

120,0

270,0

Roll-over-geldleningen

0,06%

-

2,3

9,1

50,0

61,4

Banken (rekening-courant)

eenmaands Euribor

8,7

-

-

-

8,7

Leaseverplichtingen

0,0-3,4%

2,3

2,3

7,4

1,4

13,4

Totaal aan financiële verplichtingen

 

18,1

45,9

256,7

637,6

953,7

Kredietrisico

Vitens is onderhevig aan risico’s in het geval dat klanten niet kunnen voldoen aan hun verplichtingen. Ultimo 2019 bedraagt het debiteurensaldo waarover dit risico wordt gelopen € 31,0 miljoen (2018: € 30,2 miljoen), zie noot [6]. Daarnaast wordt risico gelopen over het saldo aan financiële vaste activa € 0,1 miljoen (€ 0,5 miljoen) en liquide middelen (2019: nihil; 2018: € 0,3 miljoen).

De overige kortlopende vorderingen € 13,4 miljoen (2018: € 18,0 miljoen) bestaan uit vorderingen op meelifters € 0,4 miljoen (2018: € 0,3 miljoen), belastingen en premies sociale verzekeringen € 0,5 miljoen (2018: € 3,5 miljoen), vooruitbetaalde kosten € 4,1 miljoen (2018: nihil) en nog te ontvangen opbrengsten € 8,4 miljoen (2018: € 14,2 miljoen). Op de vorderingen van meelifters en van de belastingen en sociale premies loopt Vitens geen kredietrisico. Vitens heeft geen significante concentraties van kredietrisico.

Liquiditeitsrisico

Het liquiditeitsrisico bestaat uit het risico dat Vitens niet of niet tijdig aan financiële middelen kan komen om te voldoen aan haar verplichtingen. Om dit risico te minimaliseren, beoordeelt Vitens regelmatig de verwachte en potentiële kasstromen over een tijdshorizon van meerdere jaren. Tevens wordt jaarlijks een gedetailleerde liquiditeitsprognose opgesteld om eventuele schommelingen in de liquiditeitsbehoefte tijdig te kunnen onderkennen en eventueel gepaste actie te ondernemen.

Per 31 december 2019 beschikt Vitens over een rekening-courantfaciliteit tot een bedrag van € 65 miljoen, een kasgeldfaciliteit tot een bedrag van € 55 miljoen (betreft twee ongecommitteerde faciliteiten) en een langlopende kredietfaciliteit van € 15 miljoen (faciliteit van € 300 miljoen, waarvan € 285 miljoen is afgeroepen in de periode 2006-2018).

De contractueel overeengekomen (niet gedisconteerde) betalingen op financiële verplichtingen worden weergegeven in de onderstaande tabel.

Liquiditeitsrisico

< 1 jaar

> 1 < 5 jaar

> 5 jaar

In miljoenen euro's

   

Langlopende financiële verplichtingen berekenen incl. rente

   

Achtergestelde geldleningen

12,8

12,7

-

Bullet en lineaire geldleningen

52,7

136,0

53,7

Roll-over-leningen

1,4

156,4

169,0

Derivaten

12,5

42,1

39,2

Leaseverplichtingen

4,6

8,0

1,6

Langlopende overige financiële verplichtingen

16,6

42,5

134,3

Totaal langlopende financiële verplichtingen

100,6

397,7

397,8

    

Kortlopende financiële verplichtingen

   

Handelsschulden en overige te betalen posten

75,5

-

-

Nog te ontvangen facturen

11,2

-

-

Rentedragende verplichtingen

8,7

-

-

Kortlopende overige financiële verplichtingen

55,4

-

-

Totaal kortlopende financiële verplichtingen

150,8

-

-

    

Totaal langlopende en kortlopende financiële verplichtingen

251,4

397,7

397,8

Vitens loopt ook liquiditeitsrisico inzake bijstortingsverplichtingen uit hoofde van negatieve marktwaarde van derivaten. Per 31 december 2019 heeft Vitens geen bijstortingen hoeven te verrichten.

Met een partij heeft Vitens een derivaat afgesloten, waarbij een bijstorting kan plaatsvinden boven een bepaalde negatieve marktwaarde (de treshold). Vitens heeft hierbij een derivaat afgesloten met een waarde van € 25 miljoen. De negatieve marktwaarde per 31 december 2019 bedraagt € 12,5 miljoen (2018: € 8,0 miljoen; treshold bedraagt € 20 miljoen). Een eventuele daling van de rentecurve ten opzichte van 31 december 2019 van honderd basispunten (1%) heeft een negatief effect van € 7,8 miljoen op de waarde van het derivaat. Een eventuele stijging van de rentecurve ten opzichte van 31 december 2019 van honderd basispunten (1%) heeft een positief effect van € 6,2 miljoen op de waarde van het derivaat.

[31] Saldering van financiële activa en financiële verplichtingen

Ultimo 2018 en 2019 heeft Vitens geen financiële activa en financiële verplichtingen gesaldeerd in de balans opgenomen. Eveneens is geen sprake van voorwaardelijke rechten tot saldering die zouden kunnen leiden tot gesaldeerde afwikkeling van financiële activa en financiële verplichtingen.

[32] Gebeurtenissen na balansdatum

Na balansdatum hebben zich geen noemenswaardige gebeurtenissen voorgedaan welke invloed hebben op de jaarrekening 2019.